วันเสาร์ที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2561

ยุงลายกับไข้เลือดออก


วันศุกร์ที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2561

โรคติดเชื้อไวรัสนิปาห์



แหล่งที่มา https://med.mahidol.ac.th


วันพฤหัสบดีที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2561

ไขข้อสงสัย ทำไมห้ามเปิดแอร์ นอนหลับอยู่ในรถ?

หลายคนคงทราบกันดีอยู่แล้วว่า การจอดรถ เปิดแอร์นอนหลับในรถ นั้น อันตรายถึงขั้นเสี่ยงเสียชีวิตได้ แต่น้อยคนนักที่จะรู้ถึงสาเหตุของมัน วันนี้เราจะพามาไขข้อสงสัยให้ฟังว่า ทำไมเปิดแอร์นอนหลับในรถ ถึงเสี่ยงเสียชีวิตได้?

ทำไมเปิดแอร์นอนหลับในรถ ถึงเสี่ยงเสียชีวิต

ขณะที่รถยนต์ขับเคลื่อนไปบนท้องถนน จะมีการไหลเวียนของอากาศภายนอกและภายในอยู่เสมอ ด้วยการถ่ายอากาศเสียออกทางท่อไอเสียแล้วรับอากาศที่ดีเข้ามา หากจอดรถไว้นิ่งๆ แล้วติดเครื่องไว้ เครื่องยนต์จะเกิดการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์ และทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ขึ้นโดยไม่มีการถ่ายเทออกไป อากาศเสียก็จะวนเวียนอยู่ภายในไม่ไปไหน ทำให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย เพราะก๊าซชนิดนี้จะไปแย่งออกซิเจนจับตัวกับเม็ดเลือดแดง ซึ่งจับได้ง่ายกว่าออกซิเจนหลายเท่า ทำให้การลำเลียงออกซิเจนไปยังเนื้อเยื่อไม่เพียงพอ ร่างกายจะขาดออกซิเจนและอ่อนเพลีย เวียนศีรษะ เกิดอาการเลือดเป็นกรด ทำงานไม่ปกติ ซึม ชัก และเสียชีวิตในที่สุด
ปกติแล้วก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ มักปนอยู่ในอากาศรอบตัวเรา ซึ่งร่างกายก็คงได้รับเข้าไปอย่างต่อเนื่อง โดยระดับที่เป็นอันตรายต่อร่างกายจะอยู่ที่ 1-200 ppm หากได้รับติดต่อกันเป็นเวลา 4 ชั่วโมง ร่างกายจะเริ่มอ่อนเพลีย ปวดเมื่อย เวียนศีรษะ อยากนอนต่อ และเป็นอันตรายถึงชีวิต
วันพุธที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2561

โรคสะเก็ดเงิน

 สายตรงสุขภาพกับศิริราชฉบับนี้  มาพร้อมกับชื่อโรคแปลกๆ ที่ผู้อ่านไม่ค่อยรู้จักกัน สะเก็ดเงิน” ครับ
           โรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis) นั้น เป็นโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังชนิดหนึ่ง พบได้ทั้งเพศชายและหญิง ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอาการของโรคเมื่ออายุ 30-40 ปี   มีผู้เป็นโรคนี้ประมาณร้อยละ 1-3 ของประชากรทั่วโลก สาเหตุของโรคเกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมเป็นพื้นฐาน   มีปัจจัยแวดล้อมหลายอย่างกระตุ้นให้เกิดอาการแสดงทางผิวหนังและข้อ  
           อาการผื่นผิวหนังอักเสบมีหลายรูปแบบที่พบบ่อย คือ ผิวหนังอักเสบเป็นปื้นแดง ลอกเป็นขุย เป็นๆ หายๆ คนไข้บางรายเป็นเฉียบพลัน  แล้วผื่นก็หายไป  บางรายเป็นผื่นผิวหนังอักเสบเรื้อรัง  ความผิดปกติอื่นๆ ที่อาจพบ คือ เล็บผิดรูป หรือมีอาการปวดข้อตามหลังอาการผิวหนังอักเสบเรื้อรัง ผู้ป่วยน้อยรายที่มีอาการปวดข้อนำมาก่อน บางครั้งอาจเกิดขึ้นพร้อมๆ กับอาการผื่นผิวหนังอักเสบ พบมากในวัยผู้ใหญ่มากกว่าเด็ก

วันอังคารที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2561

โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ป้องกันได้

   มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นภัยเงียบ เนื่องจากเป็นมะเร็งที่พบบ่อย และระยะแรกไม่มีอาการ กว่าจะรู้ตัวเมื่อเกิดอาการชัดเจน โรคก็อาจลุกลามไปแล้ว การตรวจพบตั้งแต่ระยะแรก ๆ หรือระยะก่อนที่จะกลายเป็นมะเร็งย่อมรักษาได้

            ปัจจุบันสาเหตุของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ยังไม่ทราบแน่ชัด  ซึ่งพบว่ามีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างที่จะส่งเสริมให้เกิดโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่  โดยปัจจัยเสี่ยงอาจเป็นปัจจัยที่เกิดจากภายในที่ควบคุมไม่ได้ และปัจจัยภายนอกที่ควบคุมได้

ปัจจัยภายใน ได้แก่ อายุที่มากขึ้น หรือการที่มีประวัติของคนในครอบครัวหลาย ๆ คนมีประวัติเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ส่วนปัจจัยภายนอก ได้แก่ ภาวะน้ำหนักเกินหรืออ้วน โรคเบาหวาน การกินอาหารบางชนิด เช่น เนื้อแดง คือ เนื้อวัวหรือเนื้อหมู เนื้อแปรรูปต่าง ๆ เช่น ไส้กรอกหรือแฮม การดื่มสุรา และการสูบบุหรี่ครับ 

            อาการของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ ได้แก่ อาการที่เกิดจากก้อนนั้นมีเลือดออก ถ่ายเป็นเลือด ซีด โลหิตจาง ถ้าก้อนนั้นโตขึ้นจนกดเบียดลำไส้ใหญ่ ก็จะทำให้ลำไส้ใหญ่มีขนาดเล็กลง จึงมีอาการปวดท้อง ท้องผูก ท้องผูกสลับท้องเสีย หรือท้องโตขึ้นเนื่องจากมีอุจจาระค้างอยู่ในลำไส้

           อย่างไรก็ตาม อาการต่าง ๆ เหล่านี้ มักจะเกิดขึ้นเมื่อมะเร็งลุกลามไปแล้วเป็นส่วนใหญ่ จึงไม่แนะนำให้มีอาการเหล่านี้แล้วค่อยมาตรวจเนื่องจากเป็นมะเร็งที่พบบ่อย  จึงแนะนำให้มาตรวจคัดกรองตั้งแต่ตอนที่ยังไม่มีอาการ เพื่อจะทำให้พบโรคในระยะต้นหรือตอนที่ยังไม่กลายเป็นมะเร็ง ลักษณะนี้จะเหมือนกับการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม และการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกที่เรามักไปตรวจคัดกรองตอนที่เรายังไม่มีอาการ

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับโรคธาลัสซีเมีย

    ในขณะนี้บุคลากรทางการแพทย์ และประชาชนทั่วไปคงได้ยินคำว่า โรคโลหิตจางธาลัสซีเมียกันบ่อยขึ้น โรงเรียนแพทย์ต่างๆ และกระทรวงสาธารณสุขได้ให้ความสำคัญกับโรคนี้เป็นอย่างมาก เพราะว่าเป็นโรคที่มีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมมากที่สุดในประเทศไทย ประมาณว่ามีคนไทยเป็นพาหะของโรคนี้ ร้อยละ 30 ของประชากรหรือประมาณ 18 - 20 ล้านคน ส่วนสาเหตุของการเกิดโรคมาจากการที่เกิดจากความผิดปกติของยีนในการควบคุมการสร้างฮีโมโกลบินซึ่งเป็นสารสำคัญในเม็ดเลือดแดง 

ยีน หมายถึงอะไร
           ยีนต่าง ๆ ก็คือสารพันธุกรรมที่ควบคุมตัวของเราให้ทำงานได้ตามปกติและอยู่บนโครโมโซม คนปกติมีโครโมโซม 23 คู่ (ซึ่งได้รับการถ่ายทอดจากบิดาทางตัวอสุจิและจากมารดาทางไข่) ถ้าบิดาหรือมารดามีความผิดปกติก็จะมีโอกาสถ่ายทอดให้บุตรได้ ถ้าได้รับมาจากคนใดคนหนึ่งเท่านั้นเราเรียกว่าเป็นพาหะของโรค จะมีอาการเหมือนคนปกติ ไม่มีอาการซีด ตับม้ามโต แต่ถ้ารับมาจากทั้ง คน และเป็นแบบที่เสริมความรุนแรงซึ่งกันและกันก็จะเป็นโรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย ซึ่งมีอาการซีด ตับม้ามโต อาจจำเป็นต้องให้เลือดเป็นระยะๆ บางชนิดทารกอาจเสียชีวิตตั้งแต่อยู่ในครรภ์

Polycythemia


นิยาม
            Polycythemia หมายถึง ภาวะที่มีการเพิ่มขึ้นผิดปกติของ Hematocrit (>48% ในหญิง, >52% ในชาย)และ/ หรือ Hemoglobin (>16.5 g/dL ในหญิง, >18.5 g/dL ในชาย) และ/หรือ การมี Red blood cell count ที่เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งภาวะดังกล่าวอาจเกิดขึ้นได้จากสองกรณี :
            1. การที่มีปริมาตรพลาสมาลดลง (Relative polycythemia
            2. การที่มีมวลเม็ดเลือดแดงสูงขึ้นจริง (
Absolute polycythemia) ซึ่งในกรณีนี้มีพยาธิกำเนิดจาก 2 กรณี ดังต่อไปนี้
                        2.1 Primary polycythemia คือ การที่มีความผิดปกติที่เซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดแดงเอง เช่น ภาวะ polycythemia vera (PV), Methemoglobinemia  หรือ Chuvash polycythemia ซึ่งจัดเป็นโรคทางพันธุกรรมที่พบน้อย นอกจากนี้ยังรวมภาวะที่ระบุสาเหตุไม่ได้อื่น ๆ ไว้ด้วย เช่น  Idiopathic familial polycythemia
                   
2.2  Secondary polycythemia  คือการที่มีสารกระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดงเพิ่มขึ้น (ที่พบส่วนใหญ่คือสาร erythropoietin )  อาจเป็นการตอบสนองตามปกติของร่างกายเช่นในกรณี hypoxia (จากโรค COPD, การสูบบุหรี่จัดการอยู่ในที่สูงภาวะ sleep apnea, ภาวะ Right to left cardiac shunt หรือ การสัมผัสก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์เป็นเวลานาน เป็นต้น) หรือมีการหลั่ง erythropoietin มากผิดปกติจาก  Renal cell carcinoma, Hepatocellular carcinoma, Hemangioblastoma, Uterine fibroids หรือ จากการใช้ฮอร์โมนแอนโดรเจน/ anabolic steroid ในนักกีฬา เป็นต้น
อาการและอาการแสดง          ผู้ป่วยอาจมาพบแพทย์ด้วยอาการหลากหลายไม่ว่าจะเป็น  อาการเหนื่อยง่ายเมื่อออกแรง ไอเรื้อรัง ประวัติมือเท้าแดงคล้ำ คันเวลาอาบน้ำอุ่น อาการอ่อนเพลีย คุณภาพการนอนไม่ดี  อาจสังเกตพบว่ามีหน้าแดง  หลอดเลือดดำใต้ลิ้นขยายตัว รวมถึงภาวะ cyanosis ที่ริมฝีปาก ติ่งหู และ ปลายนิ้ว ทั้งนี้ขึ้นกับความรุนแรงของโรค
หลักการซักประวัติและตรวจร่างกาย
            เนื่องจากสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะ polycythemia คือ ภาวะขาดออกซิเจนเรื้อรังจากโรคปอด ดังนั้นจึงควรซักประวัติการสูบบุหรี่ และอาการทางระบบทางเดินหายใจ รวมถึง ภาวะ sleep apnea อย่างครบถ้วน ทั้งนี้เพื่อพยายามแยก Secondary polycythemia จาก Primary polycythemia ให้ได้เป็นอันดับแรก  สำหรับการตรวจร่างกายนั้นควรวัด Pulse oximetry ร่วมด้วยเสมอ โดยเปรียบเทียบขณะพัก และ หลังการออกแรง การฟังหัวใจเพื่อมองหา murmurs รวมถึง การคลำตับและม้าม ซึ่งอาจพบว่าโตได้โดยเฉพาะในภาวะ PV
การสืบค้นทางห้องปฏิบัติการ
          1. CBC: หากพบจำนวนเม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดสูงร่วมด้วยอาจต้องสงสัยภาวะ myeloproliferative disorder อื่น ๆ เช่น PV, CML, Essenital thrombocythemia, Primary myelofibrosis, Chronic eosinophilic leukemia, Mastocytosis
            2. U/A: การตรวจพบเม็ดเลือดแดงในปัสสาวะ (microscopic hematuria) อาจเป็นตัวชี้บ่งถึงภาวะ renal cell carcinoma
            3. Blood sugar และ Potassium: อาจสูงขึ้นได้ในกรณีที่เป็นโรคทางต่อมไร้ท่ออื่น ๆ เช่น Cushing’s
            4.cCXR: เพื่อค้นหาภาวะ COPD, pulmonary hypertension หรือ  Arteriovenous malformation เป็นต้น
            5. Serum erythropoietin: ค่าที่ต่ำค่อนข้างจำเพาะกับภาวะ PV
            6. JAK2 mutation: ควรตรวจหากสงสัยภาวะ PV
            7. Bone marrow biopsy: เพื่อตรวจดูลักษณะเซลล์ต้นสาย
การวินิจฉัยภาวะ PV
          เนื่องจากผู้ป่วย PV มักมีอายุขัยเฉลี่ยไม่เกิน 18 เดือนหากไม่ได้รับการรักษา โดยมักเสียชีวิตจากผลแทรกซ้อนของภาวะเลือดข้น เช่น อัมพฤกษ์อัมพาต โรคหลอดเลือดหัวใจ หัวใจขาดเลือด Deep vein thrombosis, pulmonary embolism จากภาวะ Thrombosis เป็นต้น ดังนั้นการวินิจฉัยโรคนี้จึงมีความสำคัญเป็นอย่างมากสำหรับผู้ป่วย เพราะหากได้รับการรักษาอย่างถูกต้องจะช่วยยืดอายุผู้ป่วยได้เกินกว่า 10 ปี 
          
ทั้งนี้ 
PV มีความชุกในประชากรชายมากกว่าหญิง (2.8 : 1.3 / 100,000) การตรวจร่างกายมักพบม้ามโต สำหรับการตรวจลักษณะเม็ดเลือด ผู้ป่วยมักมีเกล็ดเลือดและเม็ดเลือดขาวสูงร่วมด้วย นอกจากนี้เม็ดเลือดแดงมักมีขนาดเล็กเนื่องจากมีภาวะ iron deficiency และอาจมาแสดงด้วยภาวะ thrombosis ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนดังกล่าวข้างต้น
เกณฑ์วินิจฉัย PV (3 major หรือ 2 major+2 minor) :
Major criteria
1.      Increased red cell mass
Male > 36 mL/kg
Female > 32 mL/kg
2.      Arterial oxygen sat >92%
3.      Splenomegaly

Minor criteria
1.      Platelet > 400,000
2.      WBC > 12,000
3.      LAP score > 100
4.      B12 level > 900

ที่มา

อาจารย์แพทย์หญิงเด่นหล้า  ปาลเดชพงศ์
สาขาวิชาการบริบาลผู้ป่วยนอก ภาควิชาอายุรศาสตร์
Faculty of Medicine Siriraj Hospital

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

ค้นหาใน Web นี้

บทความที่ได้รับความนิยม

จำนวนการดูหน้าเว็บรวม

ผู้ติดตาม

ขับเคลื่อนโดย Blogger.